[FOTO] Jak uniknąć powodzi w Głogowie? Natura mądrzejsza od człowieka!

Nadmierna regulacja, tendencja, by wszystko prostować i betonować, to nawyki sprzed lat, które nie przystają do obecnego klimatu. O tym, jak mądrze gospodarować wodą, ograniczać zagrożenie powodziowe i przeciwdziałać suszy, rozmawiano w Głogowie podczas Nadodrzańskiego Festiwalu Wiedzy Ekologicznej.

::photoreport{"type":"see-button","item":"11001"}

Czy rzekę trzeba koniecznie pogłębiać, prostować i umacniać jej brzegi, aby była bezpieczna dla mieszkańców? A może lepiej pozwolić jej płynąć bardziej naturalnie i oddać część przestrzeni, którą przez dziesięciolecia jej odbierano? Takie pytania pojawiły się podczas piątkowej (9.10) konferencji eksperckiej zorganizowanej w Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Głogowie.

Jednym z najważniejszych punktów spotkania był wykład dr inż. Ilony Biedroń, ekspertki zajmującej się renaturyzacją wód powierzchniowych, gospodarką wodną oraz zarządzaniem zagrożeniami związanymi z suszą i powodziami.

Ekspertka przekonywała, że dotychczasowe podejście do rzek, polegające przede wszystkim na jak najszybszym odprowadzaniu wody, wymaga zmiany. Szczególnie teraz, kiedy klimat się ociepla, a okresy suszy coraz częściej przeplatają się z gwałtownymi opadami.

– Nie pada mniej, pada mniej więcej tyle samo, tylko pada inaczej – tłumaczyła dr inż. Ilona Biedroń, zwracając uwagę na coraz częstsze ulewy oraz zmiany w rozkładzie opadów w ciągu roku.

Jak podkreślała, problemem jest nie tylko nadmiar wody podczas intensywnych deszczów, ale również jej niedobór w okresach bezopadowych. Tymczasem wyprostowane i pogłębione koryta rzeczne przyspieszają odpływ wody, co może dodatkowo pogłębiać skutki suszy.

– Prawdziwa retencja jest w glebie, jest w ziemi. My retencji w ogóle nie powinniśmy mierzyć pojemnością zbiorników retencyjnych – przekonywała ekspertka.

Głogów bezpieczny, ale zagrożenia nie można lekceważyć

Podczas wykładu nie zabrakło odniesień bezpośrednio do Głogowa i okolicznych rzek. Ekspertka zaprezentowała mapy zagrożenia powodziowego, w tym scenariusze wystąpienia powodzi dziesięcioletniej i stuletniej.

Zwróciła uwagę, że w analizowanych scenariuszach woda mieści się pomiędzy wałami przeciwpowodziowymi. Nie oznacza to jednak, że mieszkańcy mogą całkowicie zapomnieć o zagrożeniu.

Inaczej wygląda bowiem sytuacja w przypadku awarii wałów lub przelania się przez nie wody. Takie scenariusze również przedstawiają dostępne mapy zagrożenia powodziowego.

– Infrastruktura hydrotechniczna jest zaprojektowana według określonych norm i standardów, ma pewną wytrzymałość. Zawsze może się zdarzyć sytuacja, kiedy ta infrastruktura zwyczajnie zawiedzie – ostrzegała Ilona Biedroń.

Dlatego, zdaniem ekspertki, bezpieczeństwa przeciwpowodziowego nie należy opierać wyłącznie na wałach i innych budowlach hydrotechnicznych. Równie ważne jest odpowiednie gospodarowanie wodą na obszarze całej zlewni oraz umożliwienie rzekom rozlewania się tam, gdzie nie spowoduje to poważnych strat.

Nie pogłębiajmy rzek, pogłębiajmy wiedzę

Podczas konferencji wiele miejsca poświęcono renaturyzacji, czyli przywracaniu rzekom ich naturalnych funkcji. Nie chodzi przy tym o całkowitą rezygnację z ingerencji człowieka, ale o takie prowadzenie prac, aby rzeka mogła zatrzymywać wodę, oczyszczać ją i stanowić środowisko życia dla roślin oraz zwierząt.

Ekspertka wskazywała, że pogłębianie koryta może wprawdzie ograniczyć lokalne podtopienia, ale jednocześnie obniżać poziom wód gruntowych. To szczególnie niekorzystne w czasie suszy, również dla rolników korzystających z terenów położonych w sąsiedztwie rzek.

– Pogłębianie rzeki to w sumie trochę pogłębianie problemu z wodą – podkreślała, przywołując hasło zachęcające do pogłębiania wiedzy zamiast rzecznych koryt.

Wśród możliwych działań wymieniała między innymi odtwarzanie starorzeczy, sadzenie drzew wzdłuż brzegów, ograniczanie niepotrzebnych prac utrzymaniowych oraz przywracanie połączeń pomiędzy rzekami i ich dolinami.

W niektórych miejscach rozwiązaniem może być nawet odsunięcie wałów przeciwpowodziowych, aby zwiększyć przestrzeń, w której woda będzie mogła się bezpiecznie rozlewać. Jak wyjaśniała ekspertka, nie oznacza to pozostawienia mieszkańców bez ochrony. Najpierw powstają nowe zabezpieczenia, a dopiero później modyfikuje się istniejące.

Głogów może być liderem zmian

Ważnym tematem konferencji była również przyszłość mniejszych rzek i cieków wodnych w okolicach Głogowa. Ilona Biedroń zwróciła uwagę, że część z nich została wskazana w dokumentach planistycznych jako wymagające działań renaturyzacyjnych.

Jednak przywracanie rzekom naturalnych funkcji nie może ograniczać się do jednego odcinka. Woda spływa bowiem z całej zlewni, a działania podejmowane w jednej gminie mają wpływ na sytuację w kolejnych miejscowościach.

Zdaniem ekspertki skuteczna poprawa bezpieczeństwa wodnego wymaga współpracy samorządów, Wód Polskich, organizacji społecznych i mieszkańców. W przypadku cieków przepływających przez okolice Głogowa konieczne może być współdziałanie przynajmniej czterech gmin.

– Sam Głogów jest w tej sytuacji tym, który zbiera te problemy, ale też może być inicjatorem i liderem takiego zlewniowego partnerstwa, które przede wszystkim działa na rzecz naszego bezpieczeństwa – wskazywała Ilona Biedroń.

Podkreślała przy tym, że renaturyzacja wymaga nie tylko pieniędzy, ale przede wszystkim odpowiedniego planowania, przygotowania projektów i porozumienia pomiędzy zainteresowanymi stronami.

Wspólna rozmowa o przyszłości Odry i jej dopływów

Piątkowa konferencja pod hasłem „Rola renaturyzacji dopływów Odry w kształtowaniu bezpieczeństwa wodnego regionu” była częścią pierwszej edycji Nadodrzańskiego Festiwalu Wiedzy Ekologicznej, odbywającego się w Głogowie od 8 do 10 października.

- To bardzo pozytywne, że mogliśmy się dzisiaj spotkać i porozmawiać bezpośrednio o naszych rzekach. Takie spotkania są bezcenne, bo to okazja do wymiany poglądów, wiedzy i pomysłów, jak rozsądnie przekształcać nasze środowisko – zaznaczył Marcin Zimny z Fundacji Viadrus, organizator festiwalu.

Z głogowskiej konferencji płynie przede wszystkim jeden wniosek: skuteczna ochrona przed powodzią nie musi oznaczać kolejnych kilometrów betonu i coraz głębszych koryt rzecznych. Równie ważne może być zatrzymywanie wody w krajobrazie i oddawanie rzekom przestrzeni tam, gdzie jest to możliwe i bezpieczne.

To szczególnie istotne dla Głogowa, który z jednej strony korzysta z bliskości Odry, a z drugiej musi pamiętać o zagrożeniach związanych z jej wysokimi stanami. Rozwiązania warto więc planować nie tylko z myślą o kolejnej powodzi, ale również o coraz częstszych okresach suszy.

::addons{"type":"facebook-encouragement"}