pexels.com
Najtańsza forma opodatkowania dla nowej JDG zależy od dwóch liczb: ile zarobisz w roku i ile wydasz na koszty firmy. Przy niskich kosztach i wyższym przychodzie zwykle wygrywa ryczałt, przy umiarkowanym dochodzie skala podatkowa, a podatek liniowy opłaca się dopiero przy wysokim dochodzie i wysokich kosztach.
Wybór ma znaczenie od pierwszego miesiąca. Jeśli przy rejestracji nie wskażesz innej formy, urząd skarbowy rozliczy Cię według skali podatkowej. Na zmianę masz czas do 20. dnia miesiąca po miesiącu, w którym uzyskasz pierwszy przychód w danym roku, a gdy pierwszy przychód przypada na grudzień, do końca roku. Oświadczenie składa się w urzędzie skarbowym albo przez zmianę wpisu w CEIDG.
Dlatego warto policzyć warianty jeszcze przed pierwszą fakturą. Robi to każdy księgowy, a w biurach rachunkowych online zwykle na konsultacji przed podpisaniem umowy. Przykładem jest Easy Start, biuro rachunkowe online z Warszawy, które prowadzi księgowość dla jednoosobowej działalności i spółek z o.o. dla firm z całej Polski. W abonamencie JDG są tam zaliczki na PIT, roczny PIT i składki ZUS właściciela, więc przedsiębiorca nie musi pilnować tego sam.
Różnią się podstawą, od której liczysz podatek, i tym, czy możesz odliczyć koszty. Na skali i podatku liniowym płacisz od dochodu, czyli przychodu pomniejszonego o koszty, a ewidencję prowadzi się w KPiR. Na ryczałcie płacisz od przychodu i kosztów nie odliczasz wcale.
|
| Skala podatkowa | Podatek liniowy | Ryczałt |
| Od czego liczysz podatek | od dochodu | od dochodu | od przychodu |
| Stawka | 12% do 120 000 zł, 32% nadwyżki | 19% | zależy od rodzaju działalności, np. 12% dla części usług IT, 8,5% dla wielu usług |
| Koszty firmowe | odliczasz | odliczasz | nie odliczasz |
| Kwota zmniejszająca podatek | 3 600 zł rocznie | brak | brak |
| Rozliczenie z małżonkiem | możliwe | niemożliwe | niemożliwe |
| Składka zdrowotna | 9% dochodu, minimum 432,54 zł miesięcznie | 4,9% dochodu, minimum 432,54 zł miesięcznie | stała kwota zależna od przychodu |
Stawki i kwoty składki zdrowotnej dotyczą 2026 roku. Ryczałt ma też limit: można go wybrać, jeśli przychód w poprzednim roku nie przekroczył 2 mln euro.
Składka zdrowotna potrafi przesunąć wynik bardziej niż sama stawka podatku. Na skali to 9% dochodu bez możliwości odliczenia. Na podatku liniowym 4,9% dochodu, a zapłaconą składkę odliczasz od dochodu do 14 100 zł w 2026 roku. Na ryczałcie płacisz stałą kwotę: 498,35 zł miesięcznie przy przychodzie do 60 000 zł w roku, 830,58 zł przy przychodzie powyżej 60 000 do 300 000 zł i 1 495,04 zł powyżej 300 000 zł. Połowę zapłaconej składki odliczasz od przychodu.
Na ryczałcie składka nie rośnie razem z dochodem, dlatego przy wysokich przychodach i niskich kosztach ta forma często wychodzi najtaniej.
Przy przychodzie 10 000 zł miesięcznie i kosztach 1 000 zł miesięcznie najmniej zapłacisz na skali podatkowej. Przyjmujemy przychód 120 000 zł, koszty 12 000 zł, ryczałt 12% i pomijamy składki społeczne, jak w okresie ulgi na start.
|
| Skala | Liniowy | Ryczałt 12% |
| Podstawa | 108 000 zł dochodu | 108 000 zł dochodu minus składka 5 292 zł | 120 000 zł przychodu minus połowa składki |
| Podatek | ok. 9 360 zł | ok. 19 515 zł | ok. 13 800 zł |
| Składka zdrowotna | 9 720 zł | 5 292 zł | 9 967 zł |
| Razem | ok. 19 080 zł | ok. 24 807 zł | ok. 23 769 zł |
Skala wygrywa, bo cały dochód mieści się w pierwszym progu, a kwota zmniejszająca podatek obniża go o 3 600 zł.
Gdy przychód rośnie do 20 000 zł miesięcznie przy tych samych kosztach, najtańszy staje się ryczałt. Dochód na skali wchodzi wtedy w drugi próg i nadwyżkę ponad 120 000 zł opodatkowuje się stawką 32%.
|
| Skala | Liniowy | Ryczałt 12% |
| Dochód lub przychód | 228 000 zł dochodu | 228 000 zł dochodu | 240 000 zł przychodu |
| Podatek | ok. 45 360 zł | ok. 41 197 zł | ok. 28 202 zł |
| Składka zdrowotna | 20 520 zł | 11 172 zł | 9 967 zł |
| Razem | ok. 65 880 zł | ok. 52 369 zł | ok. 38 169 zł |
Oba przykłady są uproszczone. Nie uwzględniają składek społecznych, ulg, zaokrągleń ani tego, że rok składkowy dla składki zdrowotnej liczy się od lutego do stycznia. Pokazują jednak kierunek, który przy innych liczbach zwykle się powtarza.
Ryczałt przestaje się opłacać, gdy masz duże koszty. Jeśli kupujesz sprzęt, towar, wynajmujesz biuro albo płacisz podwykonawcom, na skali lub podatku liniowym te wydatki obniżają podatek, a na ryczałcie przepadają. Ryczałt zamyka też drogę do wspólnego rozliczenia z małżonkiem, które jest możliwe tylko na skali.
Zanim wybierzesz ryczałt, sprawdź swoją stawkę. Zależy ona od kodu PKWiU usługi, a nie od tego, jak sam ją nazywasz. Ta sama praca przy komputerze może mieć stawkę 8,5%, 12%, 14% albo 15%.
Tak, formę opodatkowania zmieniasz na kolejny rok. Obowiązuje ten sam termin: do 20. dnia miesiąca po miesiącu pierwszego przychodu w nowym roku, czyli zwykle do 20 lutego. W trakcie roku formy zmienić nie można, dlatego pierwszy wybór warto oprzeć na realnym planie przychodów i kosztów, a nie na tym, co wybrali znajomi.
Najprostsza droga to policzyć oba scenariusze na swoich liczbach: najbardziej prawdopodobny przychód i ten, który byłby dobrym rokiem. Jeśli w obu wygrywa ta sama forma, wybór jest prosty. Jeśli wyniki się rozjeżdżają, decyzję lepiej skonsultować z księgowym, zanim minie termin na oświadczenie.
Aktualne stawki i limity publikuje Ministerstwo Finansów na podatki.gov.pl, a kwoty składki zdrowotnej znajdziesz na biznes.gov.pl.