Intensywny czas łemkowskiej „Kyczery”. Nasza ojczyzna od Przemkowa po Radwanice [FOTO]

W naszym regionie, wśród nas, żyją Łemkowie. Najwięcej potomków tej narodowej mniejszości zamieszkuje gminy Przemków i Radwanice. Przełom roku to tradycyjnie czas podsumowań, a w przypadku łemkowskiego zespołu „Kyczera” – także okazja, by spojrzeć na pracę wykonaną na rzecz lokalnej społeczności.

[FOTORELACJANOWA]8745[/FOTORELACJANOWA]

Miniony już rok potwierdził, że „Kyczera” pozostaje jedną z najważniejszych instytucji kultury łemkowskiej w regionie i daleko poza nim. Choć zespół regularnie występuje na międzynarodowych scenach, fundamentem jego działalności pozostaje codzienna praca u podstaw – blisko ludzi, miejsc i historii. To właśnie z Dolnego Śląska, z gmin Przemków i Radwanice, z okolic Legnicy i Szprotawy wyrasta wspólnota, która od ponad trzech dekad pielęgnuje pamięć o Łemkowszczyźnie i przekazuje ją kolejnym pokoleniom. Dla wielu mieszkańców regionu „Kyczera” to nie tylko zespół artystyczny, ale ważny punkt odniesienia tożsamościowego i przestrzeń spotkania kultur.

- Istotnym elementem tej misji była w 2025 roku ochrona materialnego dziedzictwa Łemków. Kolejne warsztaty kamieniarskie na Łemkowynie, połączone z renowacją cmentarzy i kapliczek, pozwoliły ocalić historyczne nagrobki w Gładyszowie oraz kapliczkę w Hańczowej. W prace zaangażowali się wolontariusze z różnych miejscowości, także spoza regionu, co pokazuje, że lokalna inicjatywa „Kyczery” ma szeroki oddźwięk i realnie przyczynia się do ratowania śladów przeszłości – mówi Jerzy Starzyński.

Równolegle z działaniami konserwatorskimi zespół :Kyczera" intensywnie pracował artystycznie. Występy we Francji, we Włoszech i w Turcji były okazją do zaprezentowania kultury łemkowskiej na prestiżowych festiwalach folklorystycznych. Każdy z tych wyjazdów wzmacniał rozpoznawalność regionu i pokazywał, że lokalne tradycje mogą być nośnikiem uniwersalnych wartości w międzynarodowym dialogu kultur.

Badanie przeszłości

Szczególne miejsce w działalności „Kyczery” zajmuje Legnica, gdzie funkcjonuje Pracownia Badań Łemkoznawczych. Zgromadzone tam archiwum i biblioteka, liczące już ponad 15 tysięcy woluminów i unikatowych materiałów, są bezpłatnie dostępne dla mieszkańców, badaczy i pasjonatów historii. To zaplecze naukowe ma ogromne znaczenie dla dokumentowania losów Łemków, także tych, którzy po przesiedleniach znaleźli swój nowy dom właśnie na Dolnym Śląsku.

- Rok 2025 przyniósł również wydarzenia o dużym znaczeniu artystycznym i symbolicznym. Łemkowska Opera „Hołos” – stworzona przez Darię Kuziak – zabrzmiała na scenach Opery Krakowskiej i Muzeum Historii Polski, a już w lutym 2026 roku zostanie zaprezentowana we wrocławskim Narodowym Forum Muzyki. Z kolei XXVIII Międzynarodowy Festiwal Folklorystyczny „Świat pod Kyczerą” przyciągnął do dolnośląskich miast i miasteczek ponad 12 tysięcy widzów, stając się prawdziwym świętem różnorodności i międzykulturowych spotkań – także tych najbliżej mieszkańców regionu – zaznacza Kerzy Starzyński.

Nie do przecenienia jest także działalność wydawnicza stowarzyszenia. Kolejne tomy rocznika naukowego „Caryna / Царина”, publikacje językoznawcze i źródłowe oraz opracowania archiwalne tworzą solidne zaplecze wiedzy o Łemkach. Jak podkreśla prezes stowarzyszenia, Jerzy Starzyński, „to praca żmudna, wymagająca lat konsekwencji, ale bez niej trudno byłoby mówić o trwałym zachowaniu naszej kultury i historii”.

Ciężka praca

Na co dzień „Kyczera” to również regularne próby, zgrupowania, praca z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi, szycie i odnawianie strojów oraz zaplecze organizacyjne, które umożliwia funkcjonowanie tak rozbudowanej struktury. Dzięki temu kultura łemkowska nie jest jedynie wspomnieniem, ale żywą praktyką – obecną na lokalnych scenach, uroczystościach i wydarzeniach.

– Nowy Rok 2026 „Kyczera” powitała z wyjątkową energią – będzie to bowiem 35-lecie działalności zespołu, które zapowiada się jako kolejny ważny rozdział w historii tej jednej z najaktywniejszych instytucji kultury łemkowskiej w Polsce – zapowiada Jerzy Starzyński, prezes stowarzyszenia i szef zespołu "Kyczera". 

Nadchodzące miesiące upłyną więc pod znakiem jubileuszu, ale także dalszej pracy na rzecz regionu. To czas świętowania 35-lecia łemkowskiej grupy „Kyczera”, a jednocześnie czas konsekwentnego podtrzymywania i rozwijania kultury łemkowskiej.