Urlop na żądanie, będący częścią urlopu wypoczynkowego, to podstawowe prawo każdej osoby zatrudnionej na umowie o pracę. Co do zasady pracodawca jest zobowiązany do udzielenia takich dni wolnych – wymienia się jednak pewne szczególne przypadki, w których pracownik może spotkać się z odmową. Kiedy zatrudniający może nie udzielić UŻ?

• Urlop na żądanie pozwala na skorzystanie z 4 dni wolnych rocznie w razie wystąpienia nagłej, losowej sytuacji uniemożliwiającej obecność w pracy.
• Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy w przypadku braku uzasadnionych przesłanek zatrudniający ma obowiązek udzielić pracownikowi urlopu na żądanie.
• W szczególnych sytuacjach pracodawca może jednak odmówić udzielenia dni wolnych.
• Powodem odmowy mogą być m.in. braki w obsadzie kluczowych stanowisk w organizacji, nagła zmiana w organizacji pracy czy przerwanie procesów produkcyjnych wynikające z nieobecności danego pracownika.

Urlop na żądanie – podstawowe informacje

Urlop na żądanie (UŻ) umożliwia skorzystanie z dnia wolnego bez jego uprzedniego planowania. Prawo do takiego urlopu w wymiarze 4 dni rocznie przysługuje wszystkim osobom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę. Zazwyczaj wykorzystuje się go w nagłych, wyjątkowych sytuacjach, które uniemożliwiają pojawienie się w pracy. Chcąc wziąć urlop na żądanie, nie trzeba zatem brać pod uwagę planu urlopowego. Ten rodzaj urlopu wlicza się do urlopu wypoczynkowego – oznacza to, że za czas jego trwania pracownik otrzymuje 100% wynagrodzenia tak jak w przypadku planowanego urlopu.

Zastanawiasz się, gdzie dodać darmową ofertę pracy? Postaw na internetowe portale rekrutacyjne.

Kto może wziąć urlop na żądanie?

Urlop na żądanie w losowej, nieprzewidzianej sytuacji może wziąć każda osoba pozostająca w stosunku pracy, która nie wykorzystała jeszcze całego urlopu wypoczynkowego. Jeśli więc pracownik skorzystał już w ciągu roku z wszystkich dni wolnych (26 bądź 20 dni), nie może wnioskować o urlop na żądanie. Warto również pamiętać, że osobie, która podjęła swoją pierwszą pracę, urlop wypoczynkowy i urlop na żądanie przysługuje po pierwszym w pełni przepracowanym miesiącu. W przypadku osób, które zmieniają pracodawcę w trakcie trwania roku kalendarzowego, dni wolne na żądanie mogą z kolei zostać wykorzystane od razu w pierwszym miesiącu pracy – o ile nie zostały wykorzystane w byłym miejscu pracy.

Czy pracodawca może odmówić pracownikowi urlopu na żądanie?

Pracownik, który chce skorzystać z urlopu na żądanie, musi zgłosić ten fakt pracodawcy najpóźniej w dniu rozpoczęcia tego urlopu, zanim rozpocznie się jego zmiana w pracy – wskazuje na to art. 167 Kodeksu pracy. Jeśli nie istnieją uzasadnione przesłanki, pracodawca jest zobowiązany udzielić mu wówczas wolnego na żądanie we wskazanym przez niego terminie (nie więcej niż 4 dni w roku kalendarzowym). Istnieją jednak pewne wyjątki, w których brak zgody na urlop na żądanie jest w pełni uzasadniony.

Kiedy można odmówić udzielenia UŻ?

Według wyroku sądu z 16 września 2008 r. (II PK 26/08) pracodawca ma prawo odmówić udzielenia urlopu na żądanie w sytuacji, w której obecność pracownika w miejscu pracy jest niezbędna do ochrony firmowych interesów. Zatrudniony może spotkać się z odmową m.in. wówczas, gdy występują pewne braki w obsadzie kluczowych stanowisk w organizacji. Co więcej, pracodawca może odmówić udzielenia urlopu na żądanie w przypadku nagłej zmiany w organizacji pracy, a także wówczas, gdy absencja pracownika wiązałaby się z przerwaniem procesów produkcyjnych. Ze względu na to, że dni urlopu na żądanie należą do puli dni urlopu wypoczynkowego, zatrudniający może odmówić również wtedy, gdy pracownik wykorzystał wszystkie dni wolne, a mimo to zgłasza potrzebę wzięcia urlopu na żądanie. Jeżeli jednak pracodawca odmówi udzielenia UŻ bezpodstawnie osobie, której przysługuje takie prawo, może zostać na niego nałożona kara grzywny.

Jeśli interesuje Cię temat rekrutacji i zarządzania aplikacjami kandydatów, sprawdź, czym jest ATS.

Podsumowanie

Urlop na żądanie to prawo przysługujące każdej osobie zatrudnionej na podstawie umowy o pracę. Pracodawca ma więc obowiązek udzielić 4 dni wolnych na żądanie w ciągu roku, jednak są pewne przypadki, w których pracownik może spotkać się z odmową. Zatrudniający może nie udzielić UŻ m.in. w przypadku wykorzystania przez pracownika całej puli dni wolnych, nagłej zmiany w organizacji pracy, braków w obsadzie kluczowych stanowisk lub wówczas, kiedy nieobecność pracownika może spowodować przerwanie procesów produkcyjnych. Jeśli natomiast pracodawca odmówi udzielenia urlopu bez uzasadnionej przyczyny, może otrzymać karę grzywny.