Bezpieczeństwo pracowników, odpowiedzialność liderów, sztuczna inteligencja, dobrostan w pracy i sens prowadzenia biznesu – o tym rozmawiali uczestnicy panelu „Człowiek w biznesie” podczas Kongresu i Festiwalu Re_Mind we Wrocławiu. W dyskusji wziął udział Remigiusz Paszkiewicz, prezes KGHM Polska Miedź S.A., który mocno podkreślał, że w przemyśle najważniejszy jest człowiek.

Podczas Kongresu i Festiwalu Re_Mind we Wrocławiu odbył się panel „Człowiek w biznesie”, poświęcony zarządzaniu, dobrostanowi pracowników, wpływowi nowych technologii i odpowiedzialności liderów. Dyskusję poprowadził Roman Imielski, zastępca redaktora naczelnego „Gazety Wyborczej”. W panelu wystąpili przedstawiciele biznesu, instytucji publicznych i dużych organizacji: Piotr Voelkel, Magdalena Dziewguć, Agnieszka Majewska, Tomasz Karwatka, Justyna Wasińska, Kazimierz Karolczak oraz Remigiusz Paszkiewicz, prezes KGHM Polska Miedź S.A. KGHM jest wyłącznym sponsorem strategicznym wydarzenia.

Sens biznesu

Rozmowa rozpoczęła się od pytania o to, czy współczesny biznes potrafi wyjść poza samą logikę zysku, optymalizacji i wzrostu. Piotr Voelkel, założyciel Grupy Kapitałowej VOX i współtwórca Uniwersytetu SWPS, podkreślał, że kluczowa jest zmiana edukacji, szczególnie w świecie sztucznej inteligencji, dezinformacji i wojny informacyjnej. – Bez zmienionej edukacji nasz dobrostan będzie nam umykał, ponieważ stajemy się coraz bardziej zagubieni w świecie dezinformacji, w świecie hejtu, w tej właściwie wypowiedzianej Polsce wojnie informacyjnej – mówił Piotr Voelkel.

Jego zdaniem rozmowa o biznesie musi zaczynać się od podstawowego pytania: czy żyjemy po to, żeby pracować, czy pracujemy po to, żeby żyć. Voelkel przekonywał, że firma nastawiona wyłącznie na zysk właściciela łatwo gubi wartości.

Dużo lepiej jest zbudować firmę, w której skupiamy się na tym, jak pomóc innym ludziom, jak wspierać ich rozwój, jak wspierać ich potrzeby i jak je realizować

– podkreślał.

Voelkel mówił także o genezie Re_Mind. Jak zaznaczał, kongres powstał między innymi dlatego, że środowisko SWPS chciało nadać psychologii właściwy wymiar i pokazać jej znaczenie nie tylko w edukacji, ale również w sporcie, kulturze, biznesie i życiu społecznym.

Bezpieczeństwo ludzi

Najmocniejszy przemysłowy i pracowniczy wymiar dyskusji nadał jej Remigiusz Paszkiewicz, prezes KGHM Polska Miedź S.A. Odpowiadając na pytanie o odpowiedzialność pracodawcy wobec ludzi pracujących w górnictwie i hutnictwie, zaznaczył, że nie patrzy na temat z perspektywy psychologa, lecz praktyka zarządzania. – Nie mam żadnego przygotowania edukacyjnego w zakresie psychologii. Wszystkiego uczyłem się w pracy – mówił prezes KGHM.

Odnosząc się do rozmowy o technologii, Paszkiewicz podkreślał, że każde nowe narzędzie może być wykorzystane dobrze albo źle. Sztuczna inteligencja może wyrównywać dostęp do wiedzy i informacji, ale może też stać się narzędziem manipulacji, dezinformacji i okłamywania ludzi. Najważniejszym tematem jego wypowiedzi było jednak bezpieczeństwo pracowników. Prezes KGHM zaznaczał, że w górnictwie, hutnictwie i przemyśle nie ma wartości ważniejszej niż życie i zdrowie ludzi.

Paszkiewicz przypominał, że w przeszłości w różnych firmach bezpieczeństwo bywało traktowane zbyt powierzchownie, a czasem nawet jako obszar możliwych oszczędności. Dziś, jak mówił, takie podejście jest niedopuszczalne. – Dla mnie najważniejsze jest osobiste bezpieczeństwo pracowników, szczególnie w tych trudnych warunkach pracy – zaznaczał prezes KGHM. Mówił też o realiach pracy pod ziemią. Górnicy KGHM pracują w bardzo wymagających warunkach, często w temperaturach przekraczających trzydzieści stopni. Spółka wentyluje i klimatyzuje kopalnie, ale wraz ze wzrostem temperatur także na powierzchni zapewnienie właściwych warunków pracy jest coraz większym wyzwaniem.

Świadomość pracy

Prezes KGHM podkreślał, że bezpieczeństwo nie kończy się na procedurach, sprzęcie i przepisach. Ważne jest także to, czy pracownik rozumie sens swojej pracy i wpływ, jaki ma na funkcjonowanie całej organizacji.

Dla każdego pracownika oprócz fizycznego bezpieczeństwa ważne jest, żeby każda osoba w firmie rozumiała, jaki wpływ ma na cały biznes czy na funkcjonowanie całej firmy

– mówił.

Jak tłumaczył, brak takiej świadomości może prowadzić do rutyny, utraty koncentracji i wypadków. Dlatego menedżerowie nie mogą ograniczać się tylko do wydawania poleceń. Muszą rozmawiać z ludźmi i wiedzieć, czym żyją pracownicy. – Jak się nie wie, czym żyją ludzie w firmie, to jest się kiepskim szefem – podkreślał Paszkiewicz. Mówił także o znaczeniu codziennych odpraw przed rozpoczęciem pracy. To nie tylko moment podziału zadań, ale też okazja, by zobaczyć, w jakiej kondycji są ludzie, którzy rozpoczynają zmianę. – To daje szefowi czy szefowej możliwość zobaczenia, jak dzisiaj i w jakim stanie ci ludzie są. Kto jest smutniejszy niż zwykle. I takie zapytanie: stary, co tam się dzieje? – mówił prezes KGHM.

AI w przemyśle

Paszkiewicz podał także przykład dobrego wykorzystania sztucznej inteligencji w przemyśle. W KGHM AI pomaga między innymi w procesie wzbogacania rudy, gdzie kluczowa jest szybka analiza danych i odpowiedni dobór czynników chemicznych. – Sztuczna inteligencja bardzo nam pomaga, bo błyskawicznie analizuje dane, dobiera to wszystko. To jest proces przemysłowej automatyzacji oparty na szybkiej analizie danych – mówił. Jednocześnie zaznaczał, że ta sama technologia źle użyta może szkodzić ludziom. Wskazywał na dezinformację, fałszywe materiały, hejt i negatywny wpływ algorytmów, szczególnie w codziennym życiu młodych ludzi. W końcowej części swojej wypowiedzi prezes KGHM mówił również o relacjach ze związkami zawodowymi. Przyznał, że nie ma tu prostych odpowiedzi, ale dialog ze stroną społeczną może pomagać, jeśli opiera się na szacunku.

Zawsze uważałem, że to pomaga, tylko trzeba mieć odpowiednią relację ze stroną społeczną, czyli ze związkami zawodowymi 

– mówił. Podkreślał też, że trzeba oddzielać realne sprawy pracownicze od polityki i interesów pozamerytorycznych. Dodał również, że związki zawodowe nie mają monopolu na troskę o pracowników. – Ale należy odnosić się wzajemnie z szacunkiem, jak zresztą w każdym miejscu i w każdej pracy – mówił Remigiusz Paszkiewicz.

Pracownik i zaufanie

O doświadczeniach dużej instytucji finansowej mówił także Kazimierz Karolczak z zarządu PZU S.A. Podkreślał, że firma jest po to, by zarabiać, ale nie może robić tego kosztem ludzi. – Oczywiście firma jest po to, żeby zarabiać, ale powinna robić to w taki sposób, żeby nie zostawić po sobie spalonej ziemi, zniszczyć wypalonych ludzi – mówił. Karolczak zaznaczał, że w PZU odbudowywane jest podejście do zasobów ludzkich, dialogu społecznego i dobrostanu. Jak mówił, przez lata z pracownikami nie zawsze rozmawiano w sposób partnerski. Często wskazywano im tylko KPI, wynik i zadanie do wykonania. – Moja największa rola to doprowadzić do tego, żebyśmy mogli swobodnie rozmawiać, by ta komunikacja była oparta na zaufaniu, na bezpieczeństwie, którego pracownicy oczekują – podkreślał. Jego zdaniem pracownicy chcą być częścią organizacji, która ma wartości, potrafi słuchać i buduje rozwiązania w dialogu, a nie w systemie nakazowym.

Technologia i człowiek

Magdalena Dziewguć, Country Director Google Cloud Polska,  przekonywała, że zysk nie powinien być traktowany wyłącznie negatywnie. Zdrowy, społecznie odpowiedzialny biznes powinien generować zysk po to, by reinwestować go w kolejne projekty, rozwój i wpływ społeczny. – W Polsce potrzebujemy więcej przedsiębiorców, którzy są humanistami. W Polsce potrzebujemy więcej zdrowych biznesów tworzonych przez bardzo różnorodne środowiska i bardzo różnorodne osoby – podkreślała. Dużą część jej wypowiedzi zajęła sztuczna inteligencja. Dziewguć przestrzegała przed demonizowaniem AI i przypominała, że jest to narzędzie podobne do wcześniejszych przełomowych technologii: druku, prądu, internetu czy telefonów komórkowych. – To jest tylko technologia, tylko narzędzie, a tak naprawdę to, co ludzie z nim zrobią, zdecyduje o tym, czy ta technologia będzie miała pozytywny wpływ czy negatywny wpływ – mówiła. Zachęcała humanistów, psychologów i ludzi odpowiedzialnych za wartości, by nie oddawali przestrzeni technologicznej wyłącznie tym, którzy mogą używać jej do złych celów. – Ci, którzy mają może gorsze intencje, są sprytniejsi, szybsi i skuteczniejsi. A ci, którzy mają piękne wartości i ideały, myślą sobie, że to nie jest moja przestrzeń – zaznaczała.

Drzwi do zarządu

O bardzo praktycznym wymiarze uważności na pracownika mówiła Justyna Wasińska, członkini zarządu Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych. Podkreślała, że wartości, misja i kodeks etyki nie mogą być pustymi hasłami umieszczonymi na stronie internetowej firmy. – To nie mogą być puste slogany – mówiła. Wasińska opowiadała, że po wejściu do zarządu PWPW zobaczyła dwa światy: białych kołnierzyków i pracowników produkcji, którzy ze sobą nie rozmawiali. Jej zdaniem pierwszym zadaniem lidera było udrożnienie komunikacji i pokazanie ludziom, że są naprawdę słuchani.

Pierwsze, co musiałam zrobić, to udrożnić komunikację, uwrażliwić na drugiego człowieka

– mówiła.

Podkreślała, że bezpieczeństwo psychologiczne w pracy nie sprowadza się do prostych benefitów. – Godzina z psychoterapeutą i jabłka w czwartki? Nie będzie okej. Te przyczyny są o wiele głębsze – zaznaczała. Jak mówiła, praca jest dla wielu ludzi drugim domem, bo spędzają w niej dużą część życia. Dlatego powinno być to miejsce bezpieczne, oparte na dialogu i wzajemnym szacunku. Z kolei Agnieszka Majewska, rzeczniczka małych i średnich przedsiębiorców podkreślała, że pracownicy są ważni, ale państwo musi równocześnie rozumieć realia działania małych firm, rzemieślników i mikroprzedsiębiorców. Przypominała, że sektor MŚP to ponad 2,3 mln przedsiębiorców i fundament gospodarki.

Nowy rynek pracy

Tomasz Karwatka, przedsiębiorca i inwestor, mówił o tym, jak sztuczna inteligencja zmienia sposób budowania firm i zatrudniania ludzi. Podawał przykład własnego biznesu, w którym kilka osób wykonuje dziś pracę, którą jeszcze niedawno musiałoby wykonywać kilkadziesiąt. – Totalnie się zmieniło, jak zatrudniamy ludzi – mówił. Karwatka przekonywał, że coraz mniejsze znaczenie ma formalne wykształcenie, a coraz większe sprawczość, samodzielność i gotowość do działania. Według niego ludzie, którzy wykonują powtarzalną pracę przy komputerze, będą szczególnie mocno dotknięci przez zmianę technologiczną.

Jeśli twoja praca to jest przekładanie czegoś z jednej kupki na drugą, tylko że w Excelu, to nie masz pracy za dwa, trzy lata

– oceniał.

Jednocześnie wskazywał, że szansą dla Polski jest ambicja i budowanie projektów, które przyciągną najlepszych specjalistów. Jako przykład nowoczesnego patriotyzmu wskazywał sukces ElevenLabs, czyli firmy założonej przez Polaków, działającej globalnie i przyciągającej talenty.

Panel „Człowiek w biznesie” pokazał, że rozmowa o nowoczesnych organizacjach coraz mniej przypomina dyskusję wyłącznie o zysku, efektywności i optymalizacji. Znaczenie mają bezpieczeństwo, sens pracy, zaufanie, przywództwo, odpowiedzialność technologiczna i gotowość do rozmowy z ludźmi. W przypadku KGHM słowa prezesa Remigiusza Paszkiewicza wybrzmiały szczególnie mocno, bo w górnictwie i hutnictwie hasło „człowiek w biznesie” oznacza codzienną odpowiedzialność za życie i zdrowie pracowników.