Na Europejskim Kongresie Gospodarczym w Katowicach odbył się panel „Local content”, poświęcony roli krajowego udziału w inwestycjach i budowaniu odporności gospodarki. W debacie uczestniczą przedstawiciele rządu, największych spółek oraz eksperci rynku. W tym prezes zarządu KGHM Polska Miedź SA Remigiusz Paszkiewicz. 

Local content czyli udział krajowych firm i zasobów w realizacji strategicznych inwestycji to był dziś (22.04.) ważny temat na Europejskim Kongresie Gospodarczym w Katowicach

Jak podkreślał Wojciech Balczun, inicjatywa wypracowana w Ministerstwie Aktywów Państwowych wyszła już daleko poza ramy administracji i stała się „tematem powszechnie dyskutowanym”, realnie wpływającym na sposób myślenia o gospodarce. Jej znaczenie rośnie w kontekście niestabilnej sytuacji geopolitycznej, przerwanych łańcuchów dostaw po pandemii czy konfliktów zbrojnych, które pokazały, jak ważna jest niezależność gospodarcza. – Samowystarczalność w takim zakresie, w jakim jest możliwa, jest kluczem do bezpieczeństwa – zaznaczył minister, wskazując, że local content to nie tylko kwestia ekonomii, ale także strategicznej odporności państwa.

Kluczowym elementem wdrażania tej koncepcji jest zmiana podejścia do zamówień publicznych. Jak zaznaczył Balczun, obecne przepisy nie wymagają nowelizacji – już dziś pozwalają odejść od prostego kryterium najniższej ceny na rzecz wyboru „najkorzystniejszej oferty”, uwzględniającej m.in. udział krajowych podmiotów. Pilotaż programu rozpoczął się w energetyce, zwłaszcza w sektorze offshore, gdzie – jak przyznał – udział polskich firm w części projektów był dotąd „raptem kilkuprocentowy”, a głównymi beneficjentami pozostawały przedsiębiorstwa zagraniczne. Dane te pokazują skalę wyzwania, ale też potencjał do zmiany.

Skala nadchodzących inwestycji sprawia, że temat nabiera jeszcze większego znaczenia. W samym sektorze energetycznym w ciągu najbliższych 10 lat planowane nakłady sięgają około 1 biliona złotych, z czego aż 800 miliardów złotych przypadnie na spółki z udziałem Skarbu Państwa. Pojedyncze koncerny energetyczne planują inwestycje rzędu 100–125 miliardów złotych.

Trudno sobie wyobrazić, żeby polskie firmy nie wzięły w tym większego udziału niż do tej pory

– podkreślił Balczun, wskazując szczególnie na sektor małych i średnich przedsiębiorstw jako naturalnych beneficjentów tej polityki.

Minister zwrócił uwagę, że Polska nie jest w tym podejściu odosobniona. Analizy rynku europejskiego pokazują, że kraje takie jak Francja, Włochy czy Niemcy od lat stosują mechanizmy wspierające własne firmy, często w ramach zasady „Buy European”.

We Francji jest oczywiste, że jeśli można kupić produkt krajowy, to bierze się go w pierwszej kolejności

– mówił minister, podkreślając, że podobna zmiana mentalna powinna zajść także w Polsce. Tym bardziej, że – jak zaznaczył – kraj znajduje się dziś w wyjątkowym momencie rozwoju: jako gospodarka z grupy G20, z rosnącym potencjałem przemysłowym i inwestycyjnym, ma realną szansę wykorzystać nadchodzący boom inwestycyjny do wzmocnienia własnego biznesu i budowy trwałej przewagi konkurencyjnej.

Debata koncentrowała się na jednym z najważniejszych wyzwań współczesnej gospodarki – jak pogodzić otwartość na globalny kapitał z ochroną strategicznych interesów krajowych. Uczestnicy analizowali, w jaki sposób państwo i spółki mogą budować przewagi konkurencyjne, jednocześnie wzmacniając lokalne łańcuchy dostaw.

W dyskusji podkreślany był tzw. efekt mnożnikowy – czyli wpływ dużych inwestycji na rozwój całych sektorów gospodarki. Wskazuje się, że odpowiednio zaprojektowany local content może wzmacniać niezależność gospodarczą i zwiększać odporność państwa na zawirowania geopolityczne.

Istotnym wątkiem panelu były również zamówienia publiczne jako narzędzie wspierania krajowych przedsiębiorstw. Eksperci rozmawiali o tym, jak budować mechanizmy, które umożliwią udział lokalnych firm w dużych projektach inwestycyjnych, nie naruszając zasad konkurencji.

Dużo uwagi poświęcono także tworzeniu lokalnych łańcuchów dostaw – jako fundamentu bezpieczeństwa gospodarczego i źródła wartości dodanej dla krajowej gospodarki. Paneliści wskazywali na potrzebę współpracy między firmami, tworzenia konsorcjów oraz wymiany know-how.

Ważnym elementem debaty były relacje z inwestorami i wykonawcami zagranicznymi. Dyskusja dotyczyła dobrych praktyk oraz sposobów „wchodzenia” krajowych firm do dużych, międzynarodowych projektów.

Remigiusz Paszkiewicz podkreślał, że local content to dziś nie tylko kwestia udziału krajowych firm w inwestycjach, ale przede wszystkim element bezpieczeństwa gospodarczego i technologicznego.

Oczywiście, że się da wykorzystywać więcej technologii i je eksportować, ale zanim do tego przejdę, chcę zwrócić uwagę na aspekt bezpieczeństwa. W dzisiejszej sytuacji globalnej łatwo sobie wyobrazić zaostrzenie stosunków międzynarodowych, które może doprowadzić nawet do odcięcia od dostaw kluczowych materiałów, surowców czy usług technologicznych. W przypadku KGHM mówimy o 50 proc. europejskiej produkcji miedzi realizowanej w Polsce, więc utrzymanie ciągłości działania ma znaczenie strategiczne

- wskazywał Remigiusz Paszkiewicz, prezes zarządu KGHM Polska Miedź SA.

Jak zaznaczył, spółka jest w dużym stopniu zabezpieczona dzięki współpracy z krajowymi dostawcami.

Dziś około 98,5 proc. dostaw materiałów i usług do polskiej części KGHM zapewniają firmy działające w kraju. Pozostałe 1,5 proc. to elementy, których nie produkuje się ani w Polsce, ani często w Europie, ale nie są one krytyczne dla funkcjonowania całego systemu. To pokazuje, jak ważne jest budowanie lokalnych łańcuchów dostaw

tłumaczył prezes KGHM Polska Miedź.

Paszkiewicz zwrócił uwagę, że podobnie myślą partnerzy biznesowi w Europie, dla których bezpieczeństwo dostaw staje się ważniejsze niż cena. - Nasi klienci coraz częściej dywersyfikują zakupy. Nawet jeśli mogą kupić taniej w Azji, wybierają produkty KGHM ze względu na bezpieczeństwo. Wspólnie z partnerami nazwaliśmy to podejście "Europe to Europe” - podkreślił Remigiusz Paszkiewicz. 

Prezes KGHM wskazał również, że local content może być eksportowany wraz z polskimi kompetencjami i technologią.

Mamy w grupie spółkę specjalizującą się w drążeniu szybów i obsłudze inwestycji górniczych, która działa już w kilkunastu krajach – od Chile, przez USA i Kanadę, po Azję Środkową. Jest zarządzana przez Polaków i wykorzystuje w dużej mierze sprzęt produkowany w Polsce. To przykład umiędzynarodowienia local contentu

- mówił Paszkiewicz.

Na koniec zapowiedział kolejne ambicje rozwojowe, związane z budową nowych kompetencji przemysłowych w kraju.

Rozważamy rozszerzenie naszej linii produktowej o metale i stopy, których nie produkuje się dziś w Europie – kluczowe m.in. dla sektora militarnego, centrów danych czy magazynów energii. Chcemy to robić we współpracy z polskimi uczelniami i firmami, tak aby jeszcze bardziej uniezależnić się od dostaw z zewnątrz i stworzyć nowe, unikalne kompetencje w kraju - zapowiedział prezes.

Oprócz Remigiusza Paszkiewicza i ministra Wojciecha Balczuna, w panelu udział biorą również przedstawiciele kluczowych instytucji i spółek: Ilona Dzięgowska z Agencji Rozwoju Przemysłu, Ireneusz Fąfara z ORLEN, Mariusz Górecki z Atlas Ward, Grzegorz Kinelski z Enei, Tomasz Laudy z OChK, Grzegorz Lot z Tauron Polska Energia, Dariusz Lubera z PGE, Agnieszka Olszewska z Urzędu Zamówień Publicznych oraz Marcin Trepka z Baker McKenzie.

Panel „Local content” pokazał, że budowanie silnej, odpornej gospodarki wymaga nie tylko kapitału, ale i świadomej strategii. To właśnie od niej zależy, czy globalne inwestycje będą realnie wzmacniać krajowy potencjał.